Για ενιαίο τραπεζικό τομέα στην Ευρωζώνη ,που να εγγυάται τις μικροκαταθέσεις .

H Ευρώπη οφείλει να παίξει σκληρά την Κύπρο / του Κρίστιαν Ρίκενς Μάρτιος 22 2013

Bailout Clash: Why Europe Must Play Hardball with Cyprus
©Der Spiegel

Οι επιχειρήσεις διάσωσης του ευρώ χαρακτηρίζονταν επί μακρόν ως αντιδημοκρατικές, καθώς αποφασίζονται «εν κρυπτώ» στις Βρυξέλλες. Αλλά μετά τα γεγονότα της Τρίτης (19/3) αυτή η κριτική δύσκολα θα σταθεί: στην Λευκωσία δεν βρέθηκε ούτε ένας βουλευτής να υπερψηφίσει το πακέτο διάσωσης που αφορούσε την Κύπρο, που συμπεριλάμβανε την υποχρεωτική εφάπαξ φορολόγηση των καταθέσεων στις κυπριακές τράπεζες.

Τριάντα έξι βουλευτές καταψήφισαν αυτήν την πρόταση και δεκαεννέα απείχαν, συμπεριλαμβανομένων όσων ανήκουν στο κεντροδεξιό «δημοκρατικό συναγερμό» (ΔΗΣΥ), το κόμμα του προέδρου Νίκου Αναστασιάδη. «Σκοτώνοντας» το υπό συζήτηση σχέδιο, οι βουλευτές αυτού του νησιωτικού έθνους απέδειξαν πως οι εκπρόσωποι του λαού οποιουδήποτε κράτος-μέλους μπορούν να παρεμποδίσουν αποτελεσματικά τις προσπάθειες να σωθεί το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα.

Όχι πως ο Αναστασιάδης κατέβαλε τίποτα φοβερές προσπάθειες να πείσει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ανεξαρτήτως όσων έλεγε στις Βρυξέλλες. Αντιθέτως, ακόμα και λίγο πριν την ψηφοφορία, προεξοφλούσε την καταψήφιση της συμφωνίας -σε μια ελάχιστα καλυμμένη πρόσκληση προς τους βουλευτές να την καταψηφίσουν.

Θα μπορούσε να πρόκειται για τακτικό ελιγμό. Τώρα ο Αναστασιάδης μπορεί να ελπίζει πως θα επιστρέψει στις Βρυξέλλες και να αδράξει ένα πιο ευνοϊκό σχέδιο για την χώρα του, κραδαίνοντας την ανυποταξία των βουλευτών του.

Θα μπορούσε επίσης να το αξιοποιήσει για να πιέσει την Μόσχα. Την Τετάρτη (20/3) το πρωί όλα τα βλέμματα είχαν στραφεί προς την Μόσχα, με την ελπίδα πως η Ρωσία θα μπορούσε να σώσει την Λευκωσία. Εξάλλου, τα θησαυροφυλάκια των κυπριακών τραπεζών είναι γεμάτα από καταθέσεις Ρώσων επενδυτών, ύψους δισεκατομμυρίων ευρώ. Το τραπεζικό σύστημα της Κύπρου φιλοξενεί καταθέσεις υπερ-επταπλάσιες του ΑΕΠ της χώρας, ακριβώς λόγω της παρουσία ρώσικου χρήματος. Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, αμέσως μετά την καταψήφιση του σχεδίου από την κυπριακή βουλή, ο πρώτος άνθρωπος στον οποίο τηλεφώνησε ο Αναστασιάδης ήταν ο Βλαδίμηρος Πούτιν (Vladimir Putin). Εντωμεταξύ, ο Κύπριος υπουργός οικονομικών βρισκόταν στην Μόσχα ήδη από την Τρίτη το βράδυ.

Παρενόχληση από το εξωτερικό

Στις επερχόμενες διαπραγματεύσεις, η ευρωομάδα πρέπει να προσέξει να διαφυλάξει την αξιοπιστία της. Η ψηφοφορία της Τρίτης αποσαφήνισε ένα πράγμα: αυτό που ενδιαφέρει την Λευκωσία δεν είναι σε καμία περίπτωση οι μικροκαταθέτες. Ήδη πριν την ψηφοφορία είχε γίνει αποδεκτό πως τελικά θα φορολογούνταν μόνον οι καταθέτες με λογαριασμούς άνω των 20,000 ευρώ. Το γεγονός πως το κοινοβούλιο ουσιαστικά απέρριψε ομόφωνα αυτή την συμφωνία, αποδεικνύει πως οι Κύπριοι βουλευτές πασχίζουν πάνω απ’ όλα να συνεχίσει το νησί τους να λειτουργεί ως φορολογικός παράδεισος για το μεγάλο κεφάλαιο. Δείχνει επίσης πως οι Κύπριοι δεν ανέχονται να τους λένε τι να κάνουν οι ξένοι, ιδίως αν είναι Γερμανοί.

Τα πραγματικά γεγονότα μοιάζουν άσχετα με τα έντονα συναισθήματα που γεννούν. Δύο μεγάλες κυπριακές τράπεζες παραπαίουν, αλλά η Λευκωσία δεν θέλει να τις αφήσει να χρεοκοπήσουν, ούτε να τις πουλήσει, γιατί κάτι τέτοιο θα έβλαπτε κι άλλες τράπεζες και θα κατέστρεφε για το ορατό μέλλον την φήμη του νησιού σαν ελκυστικού χρηματοπιστωτικού κέντρου. Αλλά η κρατική ενίσχυση αυτών των τραπεζών υπερβαίνει κατά πολύ τις δυνατότητες του κυπριακού κράτους. Αυτός είναι ο λόγος που η Κύπρος εξαναγκάστηκε να προσφύγει στον «ευρωπαϊκό μηχανισμό σταθερότητας» (ESM), το μόνιμο ταμείο ενίσχυσης της ευρωζώνης. Προκειμένου να προσφέρει βοήθεια, η ευρωζώνη, υπό την καθοδήγηση της Γερμανίας, έθεσε έναν μη-παράλογο όρο: να συμβάλλουν στην διάσωση των τραπεζών και οι πελάτες τους.

Αλλά η άρνηση της Λευκωσίας να συμβεί αυτό, μετέτρεψε το ζήτημα της βοήθειας της Κύπρου από ζήτημα πολιτικής σε ζήτημα αρχών. Τα απαιτούμενα ποσά στο κάτω-κάτω είναι σχετικά μικρά σε σχέση με τις απαιτήσεις άλλων κρατών, που προσέφυγαν προηγουμένως για βοήθεια στον ESM. Ολόκληρο το κυπριακό πακέτο θα απαιτήσει 10 δις ευρώ, ενώ η σχεδιαζόμενη φορολόγηση των καταθέσεων θα συνεισέφερε άλλα 5.8 δις. Αλλά αν η ευρωζώνη υποχωρήσει τώρα από τις απαιτήσεις της, θα είναι σαν να αποδέχεται πως το ευρώ συνολικά είναι ευάλωτο σε κάθε είδους εκβιασμό.

Στο κάτω-κάτω, αν ακόμα κι ένα από τα μικρότερα κράτη-μέλη της ευρωζώνης μπορεί να υποστηρίζει πως είναι συστηματικά σημαντικό -και άρα μπορεί να καθορίζει από ποιες πηγές θα χρηματοδοτηθεί, πέραν φυσικά των Ευρωπαίων φορολογουμένων,
τότε όλες οι χώρες που θα αντιμετωπίσουν πρόβλημα στο μέλλον θα αρνηθούν να κάνουν την παραμικρή υποχώρηση στις απαιτήσεις των Βρυξελλών.

Ποιος νοιάζεται για τους Ευρωπαίους φορολογουμένους;

Και δεν υπάρχει αμφιβολία πως θα υπάρχουν και στο μέλλον διαπραγματεύσεις. Οι ισπανικές τράπεζες χρειάζονται κι εκείνες λεφτά από το ESM. Τα βασικά σημεία τριβής στις σχετικές διαπραγματεύσεις είναι ανάλογα με εκείνα της Κύπρου: θα πρέπει να ρευστοποιηθούν κάποιες τράπεζες; Θα ζητηθεί από τους καταθέτες να συνεισφέρουν στην σωτηρία των χρηματοπιστωτικών τους ιδρυμάτων;

Αυτήν την εβδομάδα ειπώθηκε επανειλημμένα πως η ευρωζώνη οφείλει να προσέξει μήπως υπονομεύσει την εμπιστοσύνη των χρηματαγορών προς το ενιαίο νόμισμα
. Αλλά τι γίνεται με την εμπιστοσύνη των Ευρωπαίων φορολογουμένων προς τους ηγέτες τους;
Δεν θα υπονομευθεί αυτή, αν δοθεί για μια ακόμα φορά η εντύπωση πως το κόστος της διάσωσης του κοινού νομίσματος καλούνται να το επωμιστούν εξ ολοκλήρου οι φορολογούμενοι;

Αλλά τότε τι πρόκειται να συμβεί στην Κύπρο; Ο χρόνος είναι κρίσιμος. Οι τράπεζες δεν μπορούν να παραμένουν εσαεί κλειστές, κι αν ανοίξουν πριν αποσαφηνιστεί η κατάσταση, ο πανικός και οι μαζικές αναλήψεις πρέπει να θεωρούνται βέβαιες. Και κάτι τέτοιο μπορεί να ισοδυναμεί με χαριστική βολή στην οικονομία της Κύπρου.

Η βεβιασμένη στροφή προς την Ρωσία την Τρίτη το βράδυ δείχνει πως η Κύπρος αγωνιά να εκπονήσει ένα αποτελεσματικό σχέδιο Β’.
Καθώς πολλοί πλούσιοι Ρώσοι αξιοποίησαν επί μακρόν την Κύπρο ως φιλόξενο -και αφορολόγητο- καταφύγιο για τα λεφτά τους, ελπίζεται πως η Μόσχα ίσως τελικά να παράσχει τα περίφημα 5.8 δις που χρειάζονται μετά το κοινοβουλευτικό «όχι» στις προτάσεις της ευρωζώνης.
Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, προκειμένου να φτάσει σε γρήγορη συμφωνία με την Ρωσία, η κυπριακή κυβέρνηση είναι έτοιμη να παραδώσει στην Μόσχα σημαντικό μερίδιο από τους πόρους της μελλοντικής εξόρυξης των σημαντικών κοιτασμάτων φυσικού αερίου που βρίσκονται στα χωρικά της ύδατα.

Ρώσικη ρουλέτα

Η ευρωομάδα θα μπορούσε να αποδεχθεί κάτι τέτοιο μόνον εφόσον τα λεφτά της Ρωσίας δεν δοθούν με την μορφή δανείου, καθώς κάτι τέτοιο θα καθιστούσε μη βιώσιμο το δημόσιο χρέος της Κύπρου, ακριβώς δηλαδή ό,τι προσπαθούσε να αποφύγει η αρχική συμφωνία.

‘Αλλη εναλλακτική λύση θα μπορούσε να είναι να πάψει εντελώς η Κύπρος να αναζητά βοήθεια από την Ευρώπη, να ξεχάσει τα 10 δις ευρώ και να αναζητήσει αλλού τα 17 δις ευρώ που χρειάζεται. Αλλά και στην περίπτωση αυτή, η Ρωσία είναι η βασική της ελπίδα.

Αλλά τι θα συμβεί αν η Ρωσία αρνηθεί να ενισχύσει την Κύπρο και η Λευκωσία δεν βρει κανέναν άλλον πρόθυμο να την βοηθήσει; Τότε το κυπριακό ζήτημα θα μεταβαλλόταν σε ρώσικη ρουλέτα: ποιος φοβάται περισσότερο τυχόν χρεοκοπία της Κύπρου;

Η ίδια η Κύπρος ή η ευρωζώνη;
Οι Βρυξέλλες πράγματι ανησυχούν πως αν η Λευκωσία αφεθεί να καταρρεύσει, θα παρατηρούνταν φυγή κεφαλαίων και από άλλες παραπαίουσες χώρες της ευρωζώνης, ενώ θα πλήττονταν ταχέως τα επιτόκια των ιταλικών και ισπανικών ομολόγων.

Το μόνο σίγουρο είναι πως αν η ευρωζώνη δειλιάσει στην ρώσικη ρουλέτα της με την μικροσκοπική Κύπρο, την περιμένουν πολλές -και πολύ χειρότερες- ανάλογες μονομαχίες στο μέλλον.
________________________________________
Ο Christian Rickens είναι δημοσιογράφος

Πηγη: http://www.ppol.gr/cm/index.php?Datain=8408 22-03-2013

Αφήστε μια απάντηση