Γεωργική βιοποικιλότητα.

  • Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
  • Εισήγηση του Παπακωνσταντίνου Δημήτρη
    Γεωπόνος –Μελετητής & Εκπαιδευτής ενηλίκων
    Σεμινάριο με θέμα : Γεωργική Βιοποικιλότητα
    (6977 239 066) E-mail: ecogrev@gmail.com www.askjim.gr
    Τελευταία η απώλεια της βιοποικιλότητας προκάλεσε την προσοχή της παγκόσμιας κοινότητας και κινητοποίησε κράτη και Διεθνείς οργανισμούς ώστε να καταβάλουν συντονισμένες προσπάθειες για την αντιμετώπιση του ζητήματος αυτού .
    Στο πλαίσιο αυτό υπεγράφησαν Διεθνείς Συμβάσεις με σημαντικότερες την Σύμβαση για την Προστασία των υγροτόπων (Ραμσάρ,1971) κα την Σύμβαση για την Βιοποικιλότητα (Ρίο ,1992)
    Οι προσπάθειες με θεσμικά και λοιπά αποτελεσματικά μέτρα για την διατήρηση των ειδών που κινδυνεύουν με εξαφάνιση μπορούν γενικά να χωριστούν σε δυο κατηγορίες :
    1. Διατήρηση εκτός τόπου ή εκτός φυσικής θέσης (ex situ)
    Αφορά την διατήρηση ενός είδους έξω από τον φυσικό βιότοπο δηλαδή : σε ζωολογικούς κήπους και άλλα κέντρα αναπαραγωγής ή σε βοτανικούς κήπους ή τράπεζες σπόρων .
    με τα μειονεκτήματα και τα πλεονεκτήματα φυσικά :
    μειονεκτήματα : το υψηλό κόστος συντήρησης σε σχέση με το φυσικό βιότοπο .
    τα ποσοστά επιτυχία είναι μικρά
    δεν μπορεί να εχει εφαρμογή για όλα τα είδη
    Μικρό μέρος μπορούμε να διατηρήσουμε από την γενετική ποικιλότητα του είδους .
    Κάθε είδος εξελίσσεται ..άρα σε καθεστώς αιχμαλωσίας ξελίσσεται με διαφορετικά χαρακτηριστικά από τον άγριο πληθυσμό δίχως την συμπεριφορά χαρακτηριστική του είδους
     Αρα η διατήρηση εκτος τόπου είναι μια συμπληρωματική μέθοδος που μπορεί να εξασφαλίσει για κάποιο διάστημα την σωτηρία κάποιων απειλούμενων ειδών.

    Στη χώρα μας έχει αναπτυχθεί στη κατευθυνση αυτή μονο κάποιες τράπεζες σπόρων : Πελίτι , Αιγίλοπας ,ΤΕΙ Θες/νίκης ,Αρχιπέλαγος ,
    για τα ζώα : (θέλουν την στήριξή μας : Αμάλθεια κ.α )
    2. Διατήρηση επι τόπου ή στη φυσική τους θέση ( in situ)
    Αφορά την διατήρηση των ειδών στο φυσικό τους βιότοπο . Επιτυγχάνεται με τους εξής τρόπους .
     Με την λήψη μέτρων προστασίας ή διαχείρισης συγκεκριμένων ή πληθυσμών .τα μέτρα βασίζονται σε έναν συγκεκριμένο Σχέδιο Δράσης ,που καταρτίζεται για ένα συγκεκριμένο είδος ,που λαμβάνει υπόψη όλους τους παράγοντες που επηρεάζουν την διατήρηση του .
    τα μέτρα διαχείρισης ποικίλουν και μπορούν να περι λαμβάνουν περιορσμούς στο κυνήγι ή στη συλλογή φυτών ,ανάπτυξη νέων μεθόδων καλλιέργειας και κτηνοτροφίας και παροχή αντίστοιχων κινήτρων στους γεωργούς ,αλλαγές στο σχεδιασμό και στη κατασκευή των οδικών έργων και πολλά άλλα .
    νομοθετικά μέτρα προστασίας στη χώρα μας :
    ΠΔ 67/81 ,Κυρωικοί Νομοι Διεθνών Συμβάσεων, ο Οδηγίες 92/43/ΕΟΚ , 79/409/ΕΟΚ και η εναρμονισή τους Τμήματα της αλιευτικής νομοθεσίας και οι εκάστοτε ρυθμιστικές αποφάσεις του κυνηγιού με τα οποία ρυθμίζεται ποια φυτικά η ζωικά είδη επιτρέπεται να συλλέγονται από τη φύση και ποια όχι .

    Επίσης υπάρχουν εξειδικευμένα Προγράμματα Διαχείρισης για συγκεκριμένα είδη ζώων ,όπως Μεσογειακή Φώκια ,θαλάσσια χελώνα , Λύκος ,καφέ αρκούδα , ορισμένα αρπακτικά ,ερπετά και ψάρια .
     Με προστασία ή διαχείριση ολόκληρων οικοσυστημάτων ,δηλαδή με τη δημιουργία προστατευμένων περιοχών
    Προστατευμένη περιοχή : Σύμφωνα με την Διεθνή Ένωση για Διατήρηση της Φύσης (Ι.U.C.N.) αναφέρεται σε κάθε χερσαία ή υδάτινη έκταση ,στην οποία ο βασικός σκοπός είναι η διατήρηση της βιολογικής ποικιλότητας και των φυσικών πολιτιστικών πόρων η οποία υπόκειται σε διαχείριση μεσα από θεσμικά ή άλλα μέτρα .
    Αρχικά οι προστατευόμενες περιοχές αντιμετωπίζονταν ως περιοχές απόλυτης προστασίας ,αποκλείοντας ανθρώπινες δραστηριότητες .Στη πορεία αυτή προσέγγιση εγκαταλείφθηκε γιατί διαπιστώθηκε ότι η απομόνωση των προστατευόμενων περιοχών δεν εξασφάλιζε την διατήρηση των οικοσυστημάτων ,αλλά μπορεί να έφερνε και το αντίθετο αποτέλεσμα . ΄Ετσι σταδιακά εδραιώθηκε η αντίληψη της ενσωμάτωσης της προστατευόμενης περιοχής στον ευρύτερο οικολογικό ,οικονομικό Κοινωνικό περίγυρο, έτσι ώστε η προστασία να συνδυάζεται με τη συνέχιση των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων με τρόπο βιώσιμο .Ιδιαίτερη σημασία δίνεται επίσης ση διατήρηση και των ιστορικών ,πολιτιστικών και κοινωνικών αξιών των περιοχών αυτών.

    Στη χώρα μας η πρώτη προστατευόμενη περιοχή ,Ο Εθνικός Δρυμός Ολύμπου ιδρύθηκε το 1938 .
    Στο πλαίσιο τη Δασικής Νομοθεσίας θεσπίσθηκαν και άλλες κατηγορίες προστατευόμενων περιοχών όπως τα «Αισθητικά δάση» «Τα διατηρητέα μνημεία της φύσης » οι «ελεγχόμενες κυνηγητικές περιοχές» τα «εκτροφεία θηραμάτων » Τα «καταφύγια θηραμάτων » τα οποία πρόσφατα μετατράπηκαν σε «Καταφύγια Άγριας ζωής »
    Στο πλαίσιο της νομοθεσίας για την προστασία των αρχαιοτήτων κηρύχτηκαν αρκετές περιοχές ως «Τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους »
    Ο Νόμος 1650/1986 « για την προστασία του περιβάλλοντος » ήταν σημαντικό βήμα προς τη νεα διεθνή αντίληψη για τις προστατευόμενες περιοχές Ο Νόμος αυτός καθόρισε τα κριτήρια και τις κατηγορίες των προστατευόμενων περιοχών ,καθώς και τις θεμελιώδεις αρχές προστασίας που τις διέπουν.
    Προέβλεψε την κατηγοριοποίηση των προστατευμένων περιοχών σε πέντε νεες κατηγορίες :
    α) Περιοχές απόλυτης προστασίας της Φύσης όπου επιτρέπονται μόνο ερευνητικές δραστηριότητες
    β) Περιοχές προστασίας της φύσης ,όπου επιτρέπονται παραγωγικές δραστηριότητες εφόσον δεν αντιτίθενται στους σκοπούς στους σκοπούς της προστασίας .
    γ) Εθνικά Πάρκα ,τα οποία έχουν μεγάλη έκταση ,μπορεί να περιλαμβάνουν περιοχές των δυο κατηγοριών (α) και (β) και να ονομάζονται επίσης εθνικοί δρυμοί ή εθνικά θαλάσσια πάρκα ανάλογα με τον χαρακτήρα τους .
    δ) Προστατευόμενοι φυσικοί σχηματισμοί και προστατευόμενα τοπία ,που απειλούν συνήθως μεμονωμένα δημιουργήματα της φύσης ή τοπία με αισθητική και πολιτιστική αξία (εδώ περιλαμβάνονται διατηρητέα μνημεία της φύσης και τα αισθητικά δάση )
    ε) Περιοχές οικοανάπτυξης ,που έχουν μεγάλη έκταση μπορεί να περιλαμβάνουν οικισμούς η χωριά και προσφέρονται ιδιαίτερα για την ανάπτυξη παραγωγικών δραστηριοτήτων που εναρμονίζονται με την προστασία της φύσης

    Ευρωπαϊκό Δίκτυο Προστατευμένων Περιοχών Natura 2000
    Τα τελευταία χρόνια έγινε αντιληπτό ότι για πολλά είδη δεν επαρκεί η προστασία μεσα σε μια Προστατευμένη Περιοχή .Αυτό συμβαίνει επειδή τα είδη αυτά είναι μεταναστευτικά και έχουν ανάγκη από διάφορες περιοχές στις διαφορετικές εποχές του χρόνου είτε επειδή χρειάζονται πολύ μεγάλες εκτάσεις για να μετακινηθούν από μια περιοχή σε άλλη και για να καλύπτουν τις ανάγκες τους.
    Ένα τέτοιο δίκτυο προστατευόμενων περιοχών δημιουργήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση . Ακολουθώντας τις απαιτήσεις της Διεθνούς Σύμβασης για την Βιοποικιλότητα η Ε.Ε εξέδωσε την Οδηγία 92/43 /ΕΟΚ «για την διατήρηση των φυσικών οικοτόπων και της άγριας χλωρίδας » και ιδρύεται το Δίκτυο NATURA 2000 στο οποιο εντάσσονται περιοχές που φιλοξενούν είδη χλωρίδας και πανίδας ή υποστηρίζουν οικοτόπους που χαρακτηρίζονται ως Κοινοτικού ενδιαφέροντος .
    Οι περιοχές αυτές ονομάζονται προτεινόμενοι Τόποι Κοινοτικής Σημασίας (SCIs) και μετα την εφαρμογή των αναγκαίων διαχειριστικών μέτρων μετονομάζονται σε Ειδικές Ζώνες Διατήρησης (SACs) .Παράλληλα στο δίκτυο NATURA 2000 εντάσσονται και όλες οι Ζώνες Ειδικής Προστασίας (SPAs) που ορίστηκαν με βάση την Οδηγία 79/409/ΕΟΚ «για την διατήρηση των αγρίων πουλιών »

    Για να λειτουργήσει αποτελεσματικά το Δίκτυο η Οδηγία προβλέπει τη λήψη μέτρων και έξω από τις προστατευόμενες περιοχές και γενικά προωθεί την αειφορική διαχείριση της υπαίθρου με τρόπο ώστε οι ενδιάμεσες ζώνες να συνδέουν και όχι να χωρίζουν τις προστατευόμενες περιοχές .

    Σε εφαρμογή της πιο πάνω Οδηγίας η Ελλάδα έχει καταρτίσει τον Εθνικό Κατάλογο περιοχών προς ένταξη στο Δίκτυο ο οποίος περιλαμβάνει συνολικά 151 περιοχές SPA , και 239 προτεινόμενες περιοχές SCI (ορισμένες είναι εν όλω η έν μερει και περιοχές SPA )

    Βιβλιογραφία Βιοποικιλότητας .
    1.Γιάσογλου(2000) ,Εθνική έκθεση για την απερήμωση ΥΠΑΑΤ. Αθήνα
    2. Λεγάκις Α. (1999) Η βιοποικιλότητα της Ελλάδας –πρώτη εθνική αναφορά ,ΥΠΕΧΩΔΕ/Πανεπιστήμιο Αθηνών,Αθήνα (διαθέσιμο στη διευθυνση : http://www.cc.uoa.gr/biology/zoology/biodivgr.htm)
    3. Λεγάκις Α. (1999) Απειλούμενα προστατευόμενα και ενδημικά είδη ζώων της Ελλάδας ,Έκδοση 4.0 Ζωολογικό Μουσείο ,Τμ. Βιολογίας .Παν/μιου Αθηνών .
    4. Βιολογική Ποικιλότητα : ΥΠΕΧΩΔΕ (2005) Αθήνα . Σειρά Ενημέρωση για το Περιβάλλον .

    Αφήστε μια απάντηση